دانشگاه سمنان اقلیم و بوم سازگان مناطق خشک و نیمه خشک 3092-7269 2 1 2025 07 11 Effect of Seed Source on Germination and Growth of Amygdalus Scoparia Seedlings اثر مبداء بذر بر جوانه زنی و رشد نهال های بادام کوهی (Amygdalus scoparia) 1 16 9555 10.22075/ceasr.2024.33287.1029 FA محمدجواد تقی پور دانشکده منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه یزد، یزد، ایران آفاق تابنده ساروی گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه یزد، یزد، ایران. بهمن کیانی گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه یزد، یزد، ایران. آناهیتا رشتیان گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه یزد، یزد، ایران Journal Article 2024 02 14 <strong>Background and Objectives:</strong> In order to adapt to different ecological conditions, trees produce different variations by changing their morphological traits. In terms of tolerance to environmental stresses such as drought, there are often differences in the provenance of the species. Since there is a great variety of provenance in species, it can help us to choose the most tolerant provenance, which will lead to more success in forest restoration implementation programs. Considering that the mountain almond is one of the valuable and important shrub species with a wide ecological range in Iran, especially in the Zagros and Iranian-Turanian regions, also, the poor condition of the Zagros Forest ecosystem and the need to use shrub species, have caused more attention to this species in forestry. Therefore, this research aimed to investigate the effect of seed origin on the germination and growth of almond seedlings (<em>Amygdalus scoparia</em>) under different irrigation regimes (once a week and once every two weeks) in Fars province.<br /><strong>Materials and Methods:</strong> For this purpose, the seeds of the target species were collected from five habitats with different altitudes above sea level in Fars province, namely Keshvari, Sirj, Horgan, Haji Abad 1 and Haji Abad 2, and after three months of stratification treatment in moist sand at 4 ºC, the seeds were transferred to culture medium and planted in three replicates in a completely randomized design. So that the treated seeds were planted in the same pots according to their origin. Then, they were equally cared for and irrigated. It should be noted that the watering schedule included once a week and once every two weeks, but the amount of water used was completely the same between the experimental materials in each watering schedule. After the start of germination, the number of germinated seeds in each pot and after four months, survival traits, length of shoot and root, number of leaves, fresh and dry weight of shoot and root on seedlings were measured and recorded. Germination related traits included germination percentage, germination speed, average germination time and seed vigor index. Analysis of variance was used with factorial model and in the form of completely randomized design. Grouping of means was done by Duncan's multiple range test.<br /><strong>Results: </strong>Results of variance analysis showed that the effect of seed origin on germination percentage, average germination time, seed vigor index, shoot length, (P value <0.01) and root length and number of leaves (P value <0.05) was significant. Irrigation period also showed a significant effect on germination percentage, average germination time, seed vigor index, survival and shoot length (P value <0.01). Also, the interaction effect of seed origin and irrigation cycle on shoot length was significant. Results of the comparison of average effect of seed origin on the studied traits showed that the seeds obtained from Horgan origin (90%) and then Keshvari (85.3%) had the highest germination percentage. In terms of the average germination time, the Haji Abad 1, Haji Abad 2 and Keshvari had the highest percentage. Also, Keshvari and Haji Abad 1 and 2 showed the highest average seed vigor index, shoot length and root length. Regarding the number of leaves trait, the seedlings obtained from Haji Abad 2 source had the lowest average, but no significant difference was observed between the other four sources in this regard. Results of the comparison of average effect of irrigation cycle on the characteristics of germination percentage, average germination time, seed vigor index, survival, and shoot length (89.6%, 82.28, 38.08, 22% and 19.23 cm, respectively) indicated that once a week irrigation significantly increased the average germination time and decreased and increased other traits. Results of the comparison of the average interaction effect of seed origin and irrigation frequency showed that maximum length of the aerial part (27.12 cm) was related to Haji Abad 1 with weekly irrigation.<br /><strong>Conclusion:</strong> Results of the present study showed that the effect of seed origin on the longitudinal growth characteristics of root and stem, as well as germination percentage, average germination time, seed germ, viability and number of leaves had a significant effect. Results of the present research also indicated that generally, the seedlings obtained from the seeds collected from Haji Abad 1 with a lower altitude than the other studied provenance (1650 m above sea level) and after that, Horgan (altitude 1950 m above sea level) and Keshvari (altitude of 2400 m above sea level) had better germination, growth and establishment. The reason for this can be related to the altitude conditions or the latitude and longitude of the origin of the seed. Considering that the seed origin of Haji Abad and Horgan are placed in a lower altitude class; probably the resulting climatic conditions have caused a difference in the average growth of the seedlings obtained from the seeds of these two origins compared to other provenances. Regarding the lack of growth observed in the seedlings obtained from the source at an altitude of 2400 m above sea level in the present research, it can be said that considering that the mountain almond species is among the trees whose main habitat is sandy soil and environment Fakir is one of the nutrients, so probably the resistance of the plant against harsh environmental conditions, as well as further development of the root system in seedlings located at higher altitudes, especially in the tree border for better absorption of nutrients and water, has caused the seedlings to Higher regions (country origin) do not show significant growth reduction compared to other populations. Finally, based on the findings of the present research, it is suggested that due to the significant decrease in the yield of the seeds of Sirj and Haji Abad 2 sources, the use of Haji Abad 1 seeds for the production of mountain almond seedlings in the study area should be prioritized. After that, Horgan and Keshvari provenances are recommended. سابقه و هدف: این تحقیق با هدف بررسی اثر مبدا بذر بر جوانه‌زنی و رشد نهال‌های بادام کوهی (Amygdalus scoparia Spach.) تحت رژیم‌های مختلف آبیاری (هفته‌ای یکبار و دو هفته یکبار) در استان فارس انجام شد.<br /><br />مواد و روشها: بذر بادام کوهی از پنج رویشگاه با ارتفاع از سطح دریای متفاوت در استان فارس به نام‌های کشوری، سیرج، هرگان، حاجی‌آباد یک و حاجی‌آباد دو، جمع‌آوری شدند و پس از تیمار سه ماهه سرمادهی مرطوب در بستر ماسه ودر دمای 4 درجه سانتیگراد، بذرها به بستر کشت انتقال داده شد و در قالب طرح کاملاً تصادفی در سه تکرار کاشته شدند. بطوریکه بذرهای تیمار شده به تفکیک مبدا در گلدان‌های یکسان کشت شدند. جهت تجزیه و تحلیل داده‌ها از آزمون تجزیه واریانس با مدل فاکتوریل و در قالب طرح کاملاً تصادفی استفاده شد. گروه‌بندی میانگین‌ها نیز توسط آزمون چند دامنه‌ای دانکن انجام شد.<br /><br />یافته‌ها: نتایج تجزیه و تحلیل واریانس نشان داد که اثر مبدا بذر بر درصد جوانه‌زنی، میانگین مدت جوانه-زنی، بنیه بذر، طول اندام هوایی در سظح 99 درصد و بر طول ریشه و تعداد برگ در سطح 95 درصد معنی-دار بود. دور آبیاری نیز بر درصد جوانه‌زنی، میانگین مدت جوانه‌زنی، بنیه بذر، زنده‌مانی و طول اندام هوایی در سطح 99 درصد اثر معنی‌دار نشان داد همچنین اثر متقابل مبدا بذر و دور آبیاری بر طول اندام هوایی معنی‌دار بود. نتایج مقایسه میانگین اثر مبدا بذر بر صفات مورد مطالعه نشان داد که بذرهای حاصل از مبدا هرگان با میانگین 90 درصد و پس از آن مبدا کشوری با میانگین 3/85 درصد بیشترین درصد جوانه‌زنی را داشتند از نظر میانگین مدت جوانه‌زنی نیز مبداهای حاجی‌آباد یک، حاجی آباد دو و کشوری بیشترین مقادیر را به خود اختصاص دادند. همچنین مبداهای کشوری و حاجی‌آباد یک بیشترین میانگین بنیه بذر، طول اندام هوایی و طول ریشه را نشان دادند. در خصوص صفت تعداد برگ نیز نهال‌های حاصل از مبدا حاجی آباد دو دارای کمترین میانگین بودند اما تفاوت معنی‌داری بین چهار مبدا دیگر از این نظر مشاهده نشد. نتایج مقایسه میانگین اثر دور آبیاری بر صفات درصد جوانه‌زنی، میانگین مدت جوانه‌زنی، بنیه بذر، زنده‌مانی و طول اندام هوایی حاکی از آن بود که آبیاری هفته‌ای یک بار (به‌ترتیب با میانگین‌های 6/89 درصد، 28/82، 08/38، 22 درصد، 23/19 سانتیمتر) به طور معنی‌داری میانگین مدت جوانه‌زنی را کاهش و سایر صفات را افزایش داد. نتایج مقایسه میانگین اثر متقابل مبدا بذر و دور آبیاری نشان داد که بیشترین طول اندام هوایی (12/27 سانتیمتر) مربوط به مبدا بذر حاجی آباد یک با آبیاری هفته‌ای یکبار بود. <br /><br />نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش حاضر نشان داد که اثر مبداء بذر بر خصوصیات رشد طولی ریشه و ساقه همچنین درصد جوانه‌زنی، میانگین مدت جوانه‌زنی، بنیه بذر، زنده‌مانی و تعداد برگ اثر معنی‌دار داشت. نتایج تحقیق حاضر همچنین حاکی از آن بود که در مجموع نهال‌های حاصل از بذرهای جمع‌آوری شده از مبداء حاجی-آباد یک با ارتفاع از سطح دریای پایین‌تر از سایر مبداهای مورد مطالعه (1650 متر از سطح دریا) و سپس مبدا هرگان (ارتفاع 1950 متر از سطح دریا) و کشوری (ارتفاع 2400 متر از سطح دریا) جوانه‌زنی، رشد و استقرار بهتری داشتند. علت این امر را می‌توان به شرایط ارتفاعی یا طول و عرض جغرافیایی مبدا بذر مربوط دانست. با توجه به اینکه مبداء بذر حاجی‌آباد یک و هرگان در طبقه ارتفاعی کمتر قرار گرفته‌اند؛ احتمالا شرایط اقلیمی ناشی از آن باعث تفاوت در میانگین رشد در نهال‌های حاصل از بذرهای این دو مبداء نسبت به سایر پروونانس‌ها شده است. در خصوص عدم کاهش رشد مشاهده شده در نهال‌های حاصل از مبدا با ارتفاع 2400 متر از سطح دریا در تحقیق حاضر، می‌توان گفت با توجه به اینکه گونه بادام کوهی در زمره درختانی است که رویشگاه اصلی آنها خاک‌های شنی و محیط‌های فقیر از عناصر غذایی است لذا احتمالاً مقاومت گیاه در برابر شرایط محیطی سخت همچنین توسعه بیشتر سیستم ریشه‌ای در نهال‌های واقع در ارتفاعات بالاتر به ویژه در مرز درختی جهت جذب بهتر مواد غذایی و آب باعث شده است که نهال‌های مناطق مرتفع‌تر (مبداء کشوری) کاهش رشد معنی‌داری نسبت به دیگر جمعیت‌ها نشان ندهد. در نهایت بر اساس یافته‌های تحقیق حاضر پیشنهاد می‌شود با توجه به کاهش معنی‌دار عملکرد بذر مبداءهای سیرج و حاجی آباد دو، استفاده از بذر مبداء حاجی آباد یک برای تولید نهال بادام کوهی در منطقه مورد مطالعه در اولویت قرار گیرد و بعد از آن پروونانس‌های کشوری و هرگان توصیه می‌شوند. https://ceasr.semnan.ac.ir/article_9555_4c2dc4596928071942b1d16e1c974aba.pdf

دانشگاه سمنان اقلیم و بوم سازگان مناطق خشک و نیمه خشک 3092-7269 2 1 2025 07 11 Improving Sugar Production by Transplanting in Sugar Beet (Beta vulgaris L.); A Solution ‎to Deal with Drought افزایش تولید شکر با کشت نشایی چغندرقند (‏Beta vulgaris L.‎‏)؛ راهکاری برای مقابله با ‏خشکی ‏ 17 35 9554 10.22075/ceasr.2025.33039.1028 FA ژاله زارعی فارغ‌التحصیل کارشناسی ارشد اگرواکولوژی، گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده علوم و ‏مهندسی کشاورزی، ‏دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران حسن حیدری دانشیار گروه تولید و ‏ژنتیک گیاهی، دانشکده ‏علوم و مهندسی ‏کشاورزی، دانشگاه ‏رازی، کرمانشاه، ایران ایرج نصرتی دانشیار گروه تولید و ‏ژنتیک گیاهی، دانشکده ‏علوم و مهندسی ‏کشاورزی، دانشگاه ‏رازی، کرمانشاه، ایران محمود خرمی‌وفا دانشیار گروه تولید و ‏ژنتیک گیاهی، دانشکده ‏علوم و مهندسی ‏کشاورزی، دانشگاه ‏رازی، کرمانشاه، ایران Journal Article 2024 01 19 <strong>Background and Objectives:</strong> Sugar beet is one of the important sources of sugar production; nearly 40% of the sugar produced in the world is obtained from sugar beet. Since thousands of years ago, beet sugar has been a valuable component in the human diet. Beet transplanting is one of the suitable solutions to achieve a uniform plant population, produce more crops, reduce weed competition, reduce the use of herbicides and invest in a longer growing season by closing the primary canopy. In terms of the effect of planting date on plant establishment, control of weeds, pests and diseases, harvest time and product quality, it is inevitable to know the most suitable planting date for each region in order to improve the quality and quantity of the product. During the investigation on three sugar beet planting dates (May 9, June 7, and July 13), it was ‎reported that the delay in planting caused a decrease in root yield and white sugar. Also, transplanting ‎increased root size and yield compared to direct cultivation (Karbalaei et al., 2012). In another ‎experiment, it has been reported that the roots were short and multi-branched and the sugar yield ‎was higher than direct cultivation (KazeminKhah, 2005). During a study on four sugar beet planting ‎dates (March 15 and 30 and April 15 and 30), it was reported that with the delay in planting, the ‎number of main and secondary stems in the plant, the height of the plant and the dry weight of the ‎whole plant decreased (Chegini et al., 2013). In sugar beet cultivation, the final product or sugar ‎depends on several factors. In this, sugar content and root yield are of particular importance. ‎Therefore, although direct cultivation is more suitable in terms of sugar content, the high production ‎of roots in transplanting makes it superior to direct cultivation in terms of sugar yield (Nasri et al., ‎‎2012b).‎ Considering that the selection of the appropriate planting date is one of the important factors in the cultivation of any crop based on regional conditions, this experiment aimed to compare transplanting and direct seeding in the usual and early planting dates in order to increase the yield of beet sugar under climatic conditions of Kermanshah.<br /><strong>Materials and Methods:</strong> This experiment was conducted to enhance sugar beet yield by transplanting at Research Farm, ‎Campus of Agriculture and Natural Resources, Razi University, Kermanshah during two years ‎‎(2015 and 2016). In 2015, the experiment was conducted as factorial based on randomized ‎complete block design with four replications. Factors were three planting methods (seeding, 4-‎week transplanting and 6-week transplanting) and two planting dates (early planting and ‎common planting date). In 2016, the experiment was a randomized complete block design with ‎three replications. The treatments included 6-week transplanting at early planting (superior ‎treatment in the first year) and seeding (control). Since the purpose of the experiment in the first ‎year was to investigate the possibility of transplanting the plant, the plants were kept until the ‎crown closure stage and then the dry weight of the aerial parts and the fresh weight of their roots ‎were measured. In the second year, when the possibility of transplanting the plant was proved, ‎the plants were harvested at the usual time of sugar beet delivery to the sugar factory in the ‎region. Each experimental plot consisted of five rows of four meters long with a distance of 75 ‎cm between ‎the two rows and the distance between the plants on the planting rows was 20 cm. ‎In the ripening ‎stage, four plants were selected from the middle rows of each plot to measure the ‎plant's ‎morphological traits (plant height, number of leaves, petiole length, leaf length and width). ‎In order to ‎measure other traits (fresh weight of leaves, fresh weight of petioles, wet weight of ‎aerial organs, dry ‎weight of leaves, dry weight of petioles and dry weight of aerial organs) the ‎plants were transferred to ‎the laboratory and weighed using a electronic scale with an accuracy of ‎‎0.001 grams. Traits related to ‎yield and yield components included wet root yield, dry root yield, ‎root length, root diameter, root ‎volume, crown length, crown diameter, sugar content, sugar ‎yield, plant harvest index, and sugar ‎harvest index. The data obtained from taking notes and ‎sampling the desired traits were analyzed with the help of SAS software version 2.9. To compare ‎the averages of each of the treatments, the LSD method was used at the 5% probability level.‎<br /><strong>Results: </strong>The mean comparison of the simple effect of planting method in the first year showed that the 6-week transplant (91%) had a higher survival rate than the 4-week transplant (50%). The mean comparison of interaction effect of planting method and planting date showed that the highest dry weight of petiole, leaf and aerial organs and leaf area was related to early 6-week transplanting. The mean comparison in the second year showed that transplanting increased stomatal conductance, chlorophyll b, total chlorophyll, leaf weight, fresh weight of aerial organs, dry weight of leaves and dry weight of aerial organs compared to seeding. Results of the experiment in the first year showed that the best treatment was early 6-week transplanting, which increased the dry matter of aerial organs, root yield, and leaf area compared to other treatments. According to the obtained results, it seems that with the increase in the age of the transplant, the plant has a higher ability to establish and optimally use environmental factors and has been able to make maximum use of environmental resources in earlier planting than the usual time planting. Biomass depends on the amount of absorbed radiation, which also depends on the leaf area. The high diameter of the root indicates the high efficiency of the underground part in the use of storage materials. In addition, another reason for the increase in root dry yield and the subsequent increase in sugar yield could be high stomatal conductance and chlorophyll in the transplanting method.<br /><strong>Conclusion:</strong> This experiment was carried out in order to compare planting and seeding in the normal and early planting date to increase the yield of beet sugar in the weather conditions of Kermanshah. The results of the experiment in the first year showed that the early 6-week transplanting treatment was the best, which increased the dry matter of aerial organs, root yield and leaf area compared to other treatments. According to the obtained results, it seems that with the increase in the age of the plant, it has a higher ability to establish and optimally use environmental factors, and it has been able to make maximum use of environmental resources in cultivation earlier than the usual time and increase the dry matter of aerial organs, root yield, leaf area and plant height. The results of the experiment in the second year showed that compared to seeding, transplanting caused an increase in fresh and dry weight of aerial organs, fresh and dry root yield, root diameter, crown height and crown diameter. Also, from the results of the second year, it seems that, despite the multi-branching of the roots, the high sugar yield can be a good reason to replace direct cultivation with transplanting cultivation. One of the limitations of this research is the way to choose the shape of the seedling pot for the research. If the selected pots are very deep, multi-rooting may not happen. Considering that transplanting reduces the consumption of inputs in agriculture and the most important input in the agricultural sector of arid and semi-arid regions is water, therefore, beet transplanting is a promising solution to deal with drought. سابقه و هدف: چغندرقند یکی از منابع مهم تولید شکر است. نزدیک به 40 درصد شکر تولید شده در ‏جهان از چغندرقند به دست می آید. از هزاران سال پیش، قند چغندر جزء ارزشمندی در رژیم غذایی ‏انسان بوده است. نشاءکاری چغندر یکی از راهکارهای مناسب برای دستیابی به جمعیت گیاهی یکنواخت، ‏تولید محصول بیشتر، کاهش رقابت علف‌های هرز، کاهش استفاده از علف‌کش‌ها و سرمایه‌گذاری در فصل ‏رشد طولانی‌تر با بستن تاج پوشش اولیه است. انتخاب تاریخ کاشت مناسب یکی از فاکتورهای مهم در ‏کشت هر محصول براساس شرایط منطقه‌ای است. این آزمایش به‌منظور افزایش عملکرد چغندرقند با روش ‏کشت نشایی انجام شد.‏<br /><br />مواد و روشها: این آزمایش به‌منظور افزایش عملکرد چغندرقند با روش کشت نشایی در دو سال (94–‏‏93) در مزرعه تحقیقاتی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی، کرمانشاه انجام شد. آزمایش در ‏سال اول به‌صورت فاکتوریل و در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با چهار تکرار بود. عامل‌ها شامل ‏سه روش کاشت (بذرکاری، نشای 4 هفته‌ای و نشای 6 هفته‌ای) و دو تاریخ کاشت (کشت زودهنگام و ‏کشت زمان معمول) بود. آزمایش در سال دوم به‌صورت طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار بود. ‏تیمارها شامل نشاءکاری 6 هفته‌ای زودهنگام (تیمار برتر سال اول) و بذرکاری (شاهد) بود. داده‌های ‏حاصل از یاداشت‌برداری‌ها و نمونه‌گیری‌های صفات مورد نظر، به کمک نرم‌افزار ‏SAS‏ نسخه‎ ‎‏2/9 تجزیه ‏و تحلیل شد. برای مقایسه میانگین‌های مربوط به هریک از تیمارها از روش ‏LSD‏ در سطح احتمال 5 ‏درصد استفاده گردید. ‏<br /><br />یافته‌ها: نتایج آزمایش در سال اول نشان داد که نشاءکاری 6 هفته‌ای زود هنگام موجب افزایش وزن ‏خشک برگ و اندام‌های هوایی، عملکرد تازه ریشه و سطح برگ نسبت به سایر تیمارها گردید که به‌عنوان ‏تیمار برتر شناخته شد و برای تکرار آزمایش در سال دوم انتخاب گردید. نتایج آزمایش در سال دوم نشان ‏داد که نشاءکاری موجب افزایش هدایت روزنه‌ای، کلروفیل ‏b، کلروفیل کل، وزن تازه و وزن خشک ‏اندام‌های هوایی، عملکرد تازه و عملکرد خشک ریشه، قطر ریشه، ارتفاع و قطر طوقه و عملکرد شکر ‏نسبت به کشت مستقیم شده است. ‏<br /><br />نتیجه‌گیری: جهت افزایش عملکرد شکر، نشاءکاری شش هفته‌ای در تاریخ یک اسفند برای کرمانشاه ‏توصیه می‌گردد. همچنین از نتایج سال دوم چنین به نظر می‌رسد که در کشت نشایی با وجود چند شاخه‌ای ‏شدن ریشه اما عملکرد شکر بالا می‌تواند علت مناسبی برای جایگزینی کشت مستقیم با کشت نشایی گردد. ‏باتوجه با اینکه نشاءکاری باعث کاهش مصرف نهاده ها در کشاورزی می‌شود و مهمترین نهاده در بخش ‏کشاورزی مناطق خشک و نیمه خشک آب است، لذا نشاءکاری چغندر راهکاری امیدبخش برای مقابله با ‏خشکی است.‏ https://ceasr.semnan.ac.ir/article_9554_b64ae758b96781119f5dfce2ac0b8e0e.pdf

دانشگاه سمنان اقلیم و بوم سازگان مناطق خشک و نیمه خشک 3092-7269 2 1 2025 07 11 Investigating the Relationship Between Macroeconomic Indicators of Forest Dwellers and Changes in Forest Extent (Case Study of Kuhdasht, Iran) ارتباط بین شاخص‌های کلان اقتصادی جنگل‌نشینان و تغییرات گستره جنگل (مطالعه موردی شهرستان کوهدشت، ایران) 36 49 9648 10.22075/ceasr.2025.34753.1033 FA زهره بازوند literacy movement street, third culture alley کامران عادلی lurestan universite ضیا الدین باده یان lurestan universite Journal Article 2024 07 14 <strong>Background and Objectives:</strong> The Zagros forests, as one of the most important forest ecosystems in Iran, have faced serious challenges due to the deep dependence of rural populations on natural resources. Degradation of these forests not only leads to a decline in the quality and quantity of natural resources but also has significant negative impacts on the livelihoods and lives of local communities. Demographic changes have resulted in alterations in economic activities and are considered a starting point for changes in land use. This study aims to investigate the relationship between economic variables (per capita expenditure, poverty line, migration, and population) and changes in forest area in the Olad Qabad district of Kuhdasht County, Lorestan Province.<br /><strong>Materials and Methods</strong><strong>:</strong> This study was conducted to investigate the relationship between economic variables (per capita expenditure, poverty line, migration, and population) and changes in the forest area in the Olad Qabad district of Kuhdasht County, Lorestan Province. To this end, the poverty line was initially calculated based on 50% of the average per capita expenditure, and data on population and migration were collected from census data and statistical yearbooks from 1993 to 2013. Changes in forest area, covering 13,250 hectares, were analyzed for three time periods (1993, 2003, and 2013) and land uses (agriculture, forest, pasture, bare land, and built-up areas) using Landsat satellite imagery from the TM, ETM+, and OLI sensors. The forest area maps for these time periods were generated using supervised classification with the maximum likelihood algorithm, and the Landuse Multiplication Matrix (LMM) model was employed to identify the conversion of various land uses to one another.<br /><strong>Results:</strong> The results indicated that the extent of forest degradation amounted to 528 hectares, and poverty increased over the 20-year period. The rate of forest degradation in the first period was 22.8 hectares per year, while the annual change in the second period was 30 hectares per year, indicating more severe degradation during the period of 2003-2013. In the first period, the study area experienced net in-migration, and the increase in population led to over-exploitation of forests and the conversion of forest land to bare soil and agricultural land. Consequently, the effects of degradation became more pronounced in the second period, with the degradation of natural resources leading to material poverty among local populations and ultimately migration from the region during 2003-2013. Correlation analysis among the variables revealed that poverty and population were more influential on forest degradation than per capita expenditure and migration.<br /><strong>Conclusion: </strong>Presentation of results from implemented programs for the conservation and utilization of natural resources, as well as documentation of changes in vegetation cover, is currently considered an objective and effective tool for natural resources planners both now and in the future. In this study, for the first time in one of the forested areas of western Iran, the economic-social indicators and changes in forest cover were examined. Utilizing this information allows for precise assessment of the impacts of development and land use changes, which can contribute to optimal decision-making and effective planning to prevent adverse environmental effects. جنگل‌های زاگرس به عنوان یکی از مهم‌ترین اکوسیستم‌های جنگلی ایران، تحت تأثیر وابستگی عمیق روستاییان به منابع طبیعی با چالش‌های جدی مواجه شده‌اند. تخریب این جنگل‌ها نه تنها به کاهش کیفیت و کمیت منابع طبیعی منجر می‌شود، بلکه پیامدهای منفی قابل توجهی بر معیشت و زندگی جوامع محلی نیز دارد. تغییرات جمعیتی باعث ایجاد تغییراتی در فعالیت های اقتصادی شده و به عنوان نقطه شروع تغییرات کاربری اراضی محسوب می‌شود. این پژوهش با هدف بررسی رابطه بین متغیرهای اقتصادی (هزینه سرانه، خط فقر، جمعیت، مهاجرت) با تغییرات مساحت جنگلی در دهستان اولادقباد شهرستان کوهدشت استان لرستان انجام شد. برای این منظور ابتدا خط فقر با در نظر گرفتن 50 درصد میانگین هزینه سرانه محاسبه و اطلاعات جمعیت، مهاجرت از داده‌های سرشماری و سالنامه آماری سال‌های 1372 تا 1392 جمع آوری گردید. تغییرات سطح جنگل در منطقه به‌ مساحت 13250 هکتار برای سه دوره زمانی (1372- 1382- 1392) و کاربری‌های (کشاورزی، جنگل، مرتع، زمین بدون پوشش و مناطق انسان ساخت) با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای لندست توسط سنجنده TM، ETM+، OLI بررسی گردید. نقشه سطح جنگل در این دوره‌های زمانی به روش طبقه‌بندی نظارت‌شده با الگوریتم حداکثر احتمال برای مشخص نمودن تبدیل کاربری‌های مختلف به یکدیگر از مدل (LMM) Landuse Multiplication Matix استفاده شد. نتایج نشان داد میزان تخریب جنگل معادل 528 هکتار و فقر طی 20 سال افزایش یافته است. نرخ تخریب جنگل در دوره اول (8/22 هکتار در سال) تغییرات سالانه دوره دوم (30 هکتار در سال) است که نشان‌دهنده تخریب شدیدتر در دوره 1382-1392 می‌باشد. در دوره اول منطقه مورد مطالعه مهاجرپذیر بوده افزایش جمعیت، سبب استفاده بیش از حد از جنگل و تبدیل کاربری جنگل به زمین بدون پوشش و کشاورزی شد و به همین دلیل اثر تخریب بیشتر در دوره دوم نمایان گردید و فقر منابع طبیعی باعث فقر مادی مردم بومی و در نهایت مهاجرت از منطقه در دوره 1382-1392 شده است. تجزیه و تحلیل همبستگی بین متغیرها نشان داد که فقر و جمعیت در تخریب جنگل موثرتر از هزینه‌سرانه و مهاجرت هستند. ارائه نتایج برنامه‌های اجرا شده برای حفظ و بهره‌برداری از منابع طبیعی و همچنین مستندسازی روند تغییرات پوشش گیاهی، به عنوان ابزاری عینی و مؤثر برای برنامه‌ریزان منابع طبیعی در حال حاضر و آینده به شمار می‌آید. در این مطالعه برای اولین بار در یکی از مناطق جنگلی غرب کشور به بررسی شاخص های اقتصادی- اجتماعی و تغییرات جنگل پرداخته شد. با بهره‌گیری از این اطلاعات، امکان ارزیابی دقیق اثرات توسعه و تغییر کاربری اراضی فراهم می‌شود که می‌تواند به تصمیمات بهینه و برنامه‌ریزی مؤثر برای پیشگیری از اثرات نامطلوب زیست‌محیطی کمک کند. https://ceasr.semnan.ac.ir/article_9648_bcab51666f7d5c0c79409c43ab1f9885.pdf

دانشگاه سمنان اقلیم و بوم سازگان مناطق خشک و نیمه خشک 3092-7269 2 1 2025 07 11 Selection of Suitable Sites for Water Resources Provision by Constructing Underground Dam (Case Study: Southwestern Basin of Haj Aligholi Desert) مکان‏یابی مناطق مستعد تأمین منابع آب کوچک از طریق احداث سد زیرزمینی (منطقه مورد مطالعه: حوضه جنوب غربی‌کویر حاج علیقلی) 50 68 9558 10.22075/ceasr.2024.33408.1030 FA پیمان پیمان خواه سیدفرهاد موسوی دانشگاه سمنان سید علی اصغر هاشمی خسرو حسینی Journal Article 2024 03 01 <strong>Background and Objectives:</strong> Considering that most regions of Iran have a hot and dry climate and the temporal and spatial distribution of rainfall in different parts of it is inappropriate, it is necessary to provide water resources in any part of the country by managing surface and groundwater resources. One of the suitable methods of providing small water sources in hot and dry areas is the use of underground dams. The purpose of this research is to provide water for livestock through locating and constructing underground dams, especially in dry areas. The studied area is the basin located in the southwest of Haj Aligholi desert of Damghan, which also includes livestock passage.<br /><strong>Materials and Methods</strong>: For this purpose, the effective parameters for locating the underground dam including: stream network, slope, geology, fault, well, spring, qanat and livestock passage were determined. Layers of information and necessary boundaries were prepared based on the characteristics of the region and similar researches in the ArcGIS software environment, and then the integration of the final maps was done using Boolean logic and geometric average methods, and the areas prone to water supply for livestock was determined in a part of this desert watershed.<br /><strong>Results:</strong> Findings of this research indicate the very appropriate performance of geometric average method in positioning because the use of logistic function in this method and elimination of expert opinions for weighting lead to the reduction of possible errors. Comparison of the integrated maps by these two methods is evident in the ranking of suitable areas. Based on the results, the axis no. 6 in both methods has become the most appropriate axis in construction of the underground dam. In general, results show the high accuracy and less error of the geometric average method compared to the results of the Boolean logic method.<br /><strong>Conclusion:</strong> Based on the results of this research, it is possible to prioritize the proposed options in the final map for locating of the underground dam by conducting field visits and studies and considering other factors such as water demands of the region and social and environmental impacts. Considering the prevailing conditions in hot and dry regions, as well as the advantages of underground dams, few and negligible disadvantages, short construction time and low maintenance cost, it is suggested to use this structure to manage and supply water resources in these regions. چکیده<br /><br />سابقه و هدف: نظر به اینکه اغلب مناطق ایران دارای اقلیم گرم و خشک است و توزیع زمانی و مکانی بارش در نقاط مختلف آن نامناسب است، تأمین منابع آب در هر نقطه از کشور با مدیریت منابع آب‏های سطحی و زیرزمینی ضروری می‏باشد. یکی از روش‏های مناسب تأمین منابع آب کوچک در مناطق گرم و خشک، استفاده از سدهای زیرزمینی است. هدف از این پژوهش، تأمین آب برای شرب دام از طریق مکان‏یابی و احداث سدهای زیرزمینی، به‏خصوص در مناطق خشک، می‌باشد. منطقه مورد مطالعه، حوضه آبریز واقع در جنوب‏غرب کویر حاج علیقلی دامغان انتخاب شده که مسیر عبور دام نیز می‌باشد. <br /><br />مواد و روش‌ها: برای این منظور، پارامترهای مؤثر در مکان‏یابی جهت احداث سد زیرزمینی شامل: شبکه آبراهه، شیب، زمین‏شناسی، گسل، چاه، چشمه، قنات و مسیر عبور دام تعیین شدند. لایه‏های اطلاعاتی و حریم‏های لازم براساس خصوصیات منطقه و پژوهش‏های مشابه در محیط نرم افزار ArcGIS آماده شدند و سپس با استفاده از روش‌های منطق بولین و میانگین هندسی، تلفیق نقشه‏های نهایی انجام شد و مناطق مستعد جهت تأمین آب برای دام در بخشی از این حوضه آبریز کویری تعیین گردید. <br /><br />یافته‌‌ها: یافته‌های این تحقیق نشانگر عملکرد بسیار مناسب روش میانگین هندسی در مکان‌یابی می‌باشد زیرا استفاده از تابع لجستیک در این روش و حذف نظرات کارشناسی جهت وزن‌دهی، منجر به کاهش خطاهای احتمالی می‌شود. مقایسه نقشه‌های تلفیق شده توسط این دو روش در رتبه‌بندی مناطق مناسب مشهود می‌باشد. این نتایج نشان‌دهنده دقت زیادتر و خطای کمتر روش میانگین هندسی نسبت به نتایج حاصل از روش منطق بولین می‌باشد.<br /><br />نتیجه‌گیری: براساس یافته‌های این تحقیق می‏توان با انجام بازدیدها و مطالعات میدانی و در نظر گرفتن عوامل دیگر از جمله نیاز آبی منطقه و تأثیرات اجتماعی و زیست‌محیطی، گزینه‏های پیشنهادی در نقشه نهایی را جهت مکان احداث سد زیرزمینی اولویت‏بندی کرد. با توجه به شرایط حاکم بر مناطق گرم و خشک، و همچنین مزایای سدهای زیرزمینی، معایب کم و قابل اغماض، زمان کم ساخت و هزینه کم نگهداری آن، استفاده از این سازه جهت مدیریت و تأمین منابع آب در این مناطق پیشنهاد می‏ شود.<br /><br />مکان‏یابی مناطق مستعد تأمین منابع آب کوچک از طریق احداث سد زیرزمینی (منطقه مورد مطالعه: حوضه جنوب غربی‌کویر حاج علیقلی) https://ceasr.semnan.ac.ir/article_9558_6acfd2292774db095450bce2c8496aab.pdf

دانشگاه سمنان اقلیم و بوم سازگان مناطق خشک و نیمه خشک 3092-7269 2 1 2024 05 10 The Localized Standard for the Use of Effluent in Agriculture in Iran ارائه استاندارد بومی کاربرد پساب در کشاورزی 69 87 9552 10.22075/ceasr.2025.32583.1024 FA صفورا علیزاده کارشناس ارشد بهداشت محیط، وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی فاطمه آخونی پورحسینی گروه مهندسی آبیاری آبادانی، دانشگاه تهران، کرج، ایران کیومرث ابراهیمی کیومرث ابراهیمی، استاد، گروه مهندسی انرژی‌های نو و منابع پایدار، بخش مهندسی فناوری های محیطی، دانشکده علوم و فنون نوین، دانشگاه Journal Article 2023 12 21 <strong>Background and Objectives:</strong> Various standards have been proposed for the application of water resources, each of which addresses some of the environmental consequences and aspects related to water, soil, plants or human health. The FAO standard, for example, emphasizes the protection of plants and soil in addition to water parameters. On the other hand, the Schuler standard emphasizes water parameters and applies only to the drinking water, but neglects water hygiene parameters. The present research was aimed at introducing the indigenous standard of wastewater application as one of the most important unconventional water resources in agriculture. <strong>Materials and Methods</strong><strong>:</strong><strong> </strong>To achieve this, the national standards of some countries (Cyprus, Mexico, Australia and Jordan), international standards (WHO, FAO and EPA) and Wilcox and Schuler indexes for wastewater use (treated municipal wastewater) were collected, studied and reviewed. In the agricultural sector, a standard has been developed and proposed that, contrary to the Iranian standards, has proposed numerical values for calcium, nitrate, phosphate, sodium, EC, TDS, SS and SAR parameters, based on water quality, soil, plant, environmental protection, and human health, related to the use of wastewater and production of healthy crops. Investigation of each of the effluent parameters alone requires more extensive and detailed studies and this research can be a starting point for them. Wastewater quality monitoring data of Zahedan (2014 to 2018), Arak (2016) and Zargandeh, Tehran (2018) cities were used as case study. <strong>Results: </strong>Results indicate that the effluent of Zahedan treatment plant is in medium risk group and Arak and Zarghandeh effluents are in good wastewater group. The results also show that the values of pH, EC, SAR, BOD5, TSS, sodium, magnesium, and mercury in the Zahedan wastewater application are above the maximum permissible level and DO is less than the minimum. In addition, all metals, except copper (0.56 mg/l), with permissible level of 0.2 mg/l, are permitted in comparing heavy metals with the aforementioned standards. Sodium content of 15.55 mg/l and TSS value of 455 mg/l exceed all standards and the recommended standard. The values of EC (2.24 dS/m), SAR (7.63), TDS (1919.6 mg/l) and pH (7.76) are within the permissible standard range. Also according to the Schuler index, the effluent is in the acceptable to medium range and according to the Wilcox index, Zahedan effluent is in the S₁-C₄class. <strong>Conclusion:</strong> The proposed standard of the present research completes the shortcomings of the standard of the Environmental Protection Organization of Iran as the most complete standard among the reviewed standards and includes all aspects of the protection and health of water, soil, plants and humans. In the proposed standard, the permissible range was determined for calcium, nitrate, phosphate, sodium, EC, TDS, SS, and SAR, which have not been previously defined in the national standards of Iran. Phosphorus in the form of phosphate in municipal wastewater is one of the nutrients required for plant growth. One of the most important advantages of using wastewater for agricultural irrigation is reducing the need to use phosphate and nitrogen fertilizers. Sodium is defined in WHO, EPA, University of California, Ayers and Westcott and Jordan standards. If, in the process of cation exchange with soil particles, cations of single capacity (specifically sodium) prevail, the soil structure loses its consistency and disintegrates easily. Sodium is one of the most important cations due to its effects on soil. Exchangeable sodium tends to spread in the soil and reduces the velocity of water and air infiltration in the soil. <strong>سابقه و هدف:</strong> در کاربرد منابع آب، ضوابط و استانداردهای مختلفی پیشنهاد شده که هر یک بخشی از پیامد‌ها و جنبه‌های زیست­محیطی مربوط به آب، خاک، گیاه و یا بهداشت و سلامت انسان را مورد توجه قرار داده است. به‌طور مثال، استاندارد FAO علاوه بر پارامترهای آب، بر حفاظت از گیاه و خاک نیز تأکید دارد. از‌ سوی دیگر، استاندارد شولر بر پارامترهای آب تأکید ‌داشته و فقط در بخش آب شرب کاربرد دارد؛ ولی ‌از پارامترهای بهداشتی آب غافل مانده ‌است. پژوهش حاضر، با هدف ارائه استاندارد بومی کاربرد پساب در کشاورزی به عنوان یکی از مهمترین منابع آب نامتعارف انجام شده است. <strong>مواد و روش­ها</strong>: برای نیل به این هدف، ضمن جمع‏آوری، مطالعه و بررسی استانداردهای ملی برخی از کشورها (قبرس، مکزیک، استرالیا و اردن)، استانداردهای بین‌المللی (WHO، FAO و EPA) و شاخص‌های ویلکاکس و شولر  در خصوص استفاده از پساب (فاضلاب شهری تصفیه‌شده) در بخش کشاورزی، یک استاندارد تهیه و پیشنهاد ‌شده که برخلاف استانداردهای ایران، برای پارامترهای کلسیم، نیترات، فسفات، سدیم، EC، TDS، SS و SAR مقادیر عددی پیشنهاد شده است که مبنای آن صیانت از کیفیت آب، حفاظت خاک، گیاه، ‌محیط­زیست و سلامت و بهداشت انسان در رابطه با کاربرد پساب و تولید محصولات سالم کشاورزی است. از داده‌های پایش کیفیت پساب تصفیه‌خانه‌های شهرستان زاهدان (1393 تا 1397)، شهرستان اراک (1395) و زرگنده تهران (1397) به عنوان مطالعه موردی استفاده شد. <strong>یافته‌ها:</strong> نتایج بیانگر آن است که پساب خروجی تصفیه‌خانه زاهدان در گروه پساب با خطر متوسط و پساب اراک و زرگنده در گروه پساب خوب قرار‌ دارند. همچنین، نتایج نشان می‌دهد که برای کاربرد پساب زاهدان در آبیاری فضای سبز، مقادیر پارامترهای pH، EC، SAR، BOD5، TSS، سدیم، منیزیم و جیوه بیش ‌از حداکثر مجاز بوده و مقدار DO کمتر‌ از حداقل مطلوب است. علاوه بر این، در خصوص مقایسه مقدار فلزات سنگین با حد مجاز استانداردهای مذکور، همه فلزات به‌جز مس با مقدار mg/l 56/0 (حد مجاز mg/l 2/0) در محدوده مجاز هستند. مقدار سدیم (mg/l 95/15) و TSS (mg/l 2/455) بیش‌ از حد ‌مجاز همه استانداردها و استاندارد پیشنهادی می‌باشد. مقدار پارامترهای EC (dS/m 4/2)، SAR (63/7)، TDS (mg/l 6/1919) و pH (76/7) در محدوده مجاز استاندارد پیشنهادی می‌باشند. همچنین، با ‌توجه ‌به شاخص شولر، این پساب در محدوده قابل قبول تا متوسط قرار داشته و بر‌ اساس شاخص ویلکوکس، پساب زاهدان در کلاس S1-C4 قرار دارد. <strong>نتیجه‌گیری: </strong>استاندارد پیشنهادی تحقیق حاضر نواقص استاندارد سازمان حفاظت محیط­‌زیست ایران را به‌عنوان کامل‌ترین استاندارد در بین استانداردهای بررسی ‌شده تکمیل نموده و همه جوانب حفاظت و سلامت آب، خاک، گیاه و انسان را شامل شده است. در استاندارد پیشنهادی، برای پارامترهای کلسیم، نیترات، فسفات، سدیم، EC، TDS، SS و SAR محدوده مجاز تعیین شد که قبلاً در استانداردهای ملی ایران تعریف ‌نشده ‌است. فسفر به شکل فسفات در پساب شهری، یکی از عناصر مغذی مورد نیاز برای رشد گیاهان است. یکی از مهمترین مزایای کاربرد پساب برای آبیاری در کشاورزی، کاهش نیاز به استفاده از کودهای شیمیایی فسفاته و ازته است. سدیم در استانداردهای WHO، EPA، دانشگاه کالیفرنیا، آیرز و وستکات، و اردن تعریف شده است. چنانچه در فرآیند تبادل کاتیونی با ذرات خاک، کاتیون‌های یک ظرفیتی (به‌طور مشخص سدیم) غالب باشند، ساختمان خاک قوام خود را از دست‌ داده و به ‌راحتی متلاشی می‎شود. سدیم، به دلیل اثراتش بر خاک، یکی از مهمترین کاتیونها است. سدیم تبادلی، تمایل به پراکنش خاک داشته، باعث کاهش سرعت نفوذ آب و هوا در خاک می­شود. https://ceasr.semnan.ac.ir/article_9552_a5157c981be02058fc9c782c6a274c77.pdf

دانشگاه سمنان اقلیم و بوم سازگان مناطق خشک و نیمه خشک 3092-7269 2 1 2025 07 11 Frequency and Diversity of Woody Plants Within Gaps Following the Hurricane Disturbance تنوع و فراوانی گیاهان چوبی جنگل داخل روشنه‌های تاج‌پوشش پس از وقوع طوفان 88 104 9553 10.22075/ceasr.2024.32970.1027 FA مجتبی امیری دانشگاه سمنان 0000-0003-4920-3602 ابراهیم موتضوی دانش آموخته کارشناسی ارشد گروه جنلگداری- دانشکده کویرشناسی هومن روانبخش استادیار، بخش تحقیقات جنگل، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران Journal Article 2024 01 15 <strong>Background and Objectives:</strong> Knowledge of the diversity and structure of forest stands is a fundamental prerequisite for understanding and managing natural ecosystems. The purpose of this study is to determine the composition, frequency and diversity of woody species in the canopy gaps (caused by the storm) and compare it with the control stands (without the storm). The forest stands mixed with abundance and different composition at the level of 7 districts in 15 replications were selected by completely random method.<br /><strong>Materials and Methods:</strong> Based on this, mixed forest stands with different frequency and composition at the level of 7 plots in 15 replications were selected as completely random. The studied area was Darab-Kola Sari forest series, Mazandaran province. In order to analyze the data, the plots were divided into four categories in terms of area: Small (less than 200 m²), medium (200 to 500 m²), large (500 to 1000 m²), and very large (more than 1000 m²). Within each gap, the specifications of regeneration and height of woody species were calculated and recorded by establishing microplots (3×3 m). Diversity of woody species was investigated using diversity indices (Simpson, Shannon-Wiener and Brillouin), richness (Margalef and Menhinick) and evenness (Pitt and Hill).<br /><strong>Results: </strong>Sixteen tree species were identified within the gaps (created by storm) and control stands in the study area. The highest frequency of regeneration occurred inside the gaps resulting from the storm, and their frequency increased with the increase of the gap size. Results showed that there was only a significant difference between gap and control stands of plant species (at 5% level) and the highest frequency was observed inside the gaps (1458±249 in gap vs. 879±138 in control stand). Also, with increasing the gap size, the diversity and frequency indices increased (5 seedlings in small gap to 4767 seedlings in very large gap). Among the diversity indices, Simpson had the highest values. Peat index in gaps (0.100) and in the control stands (0.130) showed the lowest value among evenness indices.<br /><strong>Conclusion:</strong> Natural disasters, including windstorms, are phenomena which their causes are well understood, but their incidence is usually unpredictable. Storms can cause a lot of damage to forest stands, and the frequency of damage is proportional to their severity. Results of this study showed that storm occurrence can have positive and significant effects on the forest structure, which by the correct forecasting and management of the forest, some steps can be taken to improve the vegetation cover. A combination of wind intensity and pre-storm characteristics of stand structure can play an important role in determining tree diversity dynamics because immediately after the storm, tree mortality is high and causes changes in plant composition and diversity. Considering the occupancy of broadleaf mixed stands in the Darabkola region, it is suggested to pay more attention to woody species with deep roots, the crown length to trunk length ratio and also be resistant to strong winds. سابقه و هدف: آگاهی از تنوع و ساختار توده‌های جنگلی یک پیش‌نیاز اساسی برای درک و مدیریت اکوسیستم‌های طبیعی است. هدف پژوهش حاضر، آگاهی از ترکیب، فراوانی و تنوع گونه‌های چوبی داخل روشنه‌ها (حاصل از طوفان) و مقایسه آن با توده‌های شاهد (بدون وقوع طوفان) است. <br /><br />مواد و روش‌ها: بر این اساس، توده‌های جنگلی آمیخته با فراوانی و ترکیب متفاوت در سطح 7 قطعه در 15 تکرار، به روش کاملاً تصادفی انتخاب شدند. منطقه مورد مطالعه، سری یک جنگل داراب‌کلا ساری، استان مازندران بود. به منظور تجزیه و تحلیل داده‌ها، روشنه‌ها در چهار طبقه از نظر مساحت: روشنه کوچک (کمتر از 200 متر مربع)، متوسط (200 تا 500 متر مربع)، بزرگ (500 تا 1000 متر مربع) و خیلی بزرگ (بیش از 1000 متر مربع) طبقه‌بندی شدند. در داخل هر روشنه، با استقرار ریزقطعات نمونه (3×3 متر) مشخصات تجدیدحیات و ارتفاع گونه‌های چوبی ثبت گردید. بررسی تنوع گونه‌های چوبی با استفاده از شاخص‌های تنوع گونه‌ای (سیمپسون، شانون-وینر و بریلوئین)، غنای گونه‌ای (مارگالف و منهنیک) و یکنواختی گونه‌ای (پیت و هیل) انجام شد.<br /><br />یافته‌ها: شانزده گونه چوبی در روشنه‌های حاصل از طوفان و منطقه شاهد شناسایی شد. بیشترین فراوانی تجدید حیات در داخل روشنه‌های حاصل از طوفان اتفاق افتاده است (1458±249 داخل روشنه‌ها در مقابل 879±138 داخل توده شاهد برای نهال‌های با ارتفاع کمتر از 5/0 متر) و با افزایش مساحت روشنه، فراوانی آنها افزایش می‌یابد (4767-5 نهال). نتایج نشان داد که شاخص‌های تنوع بین روشنه‌های به وجود آمده توسط طوفان و منطقه شاهد در گونه‌های چوبی کمتر از 5/0 متر ارتفاع، اختلاف معنی‌داری ندارند و در ارتفاع بیشتر از 5/0 متر این شاخص‌ها در هر دو منطقه به طور معنی‌داری افزایش یافتند. در بین شاخص‌های تنوع، سیمپسون از مقادیر بیشتری برخوردار بود (965/0 داخل روشنه در مقابل 975/0 توده شاهد). شاخص پیت در داخل روشنه (100/0) و در منطقه شاهد (130/0) کمترین مقدار را در بین شاخص‌های یکنواختی نشان داد. <br /><br />نتیجه‌گیری: بلایای طبیعی، از جمله طوفان‌ها، پدیده‌هایی هستند که علل آنها به خوبی درک می‌شود اما وقوع آنها معمولاً غیرقابل پیش‌بینی است. طوفان‌ها می‌توانند خسارت زیادی به توده‌های جنگلی وارد کنند و تعداد دفعات وقوع خسارت با شدت آنها متناسب است. نتایج این تحقیق نشان داد که وقوع طوفان می‌تواند بر ساختار توده و مشخصه‌های پوشش گیاهی تأثیر معنی‌داری داشته باشد. در میان عوامل آشفتگی و خسارت‌های وارده بر توده‌های جنگلی در منطقه داراب‌کلا ساری، می‌توان گفت که وقوع باد و طوفان از مهمترین فاکتورهایی هستند که اکوسیستم جنگل را تحت تأثیر خود قرار می‌دهند. ترکیبی از شدت باد و ویژگی‌های جامعه پیش از طوفان ممکن است نقش مهمی در تعیین پویایی تنوع درختان داشته باشد چرا که بلافاصله پس از طوفان، مرگ و میر درخت زیاد است و باعث تغییر در ترکیب و تنوع گیاهی می‌شود. با توجه به وجود توده‌های آمیخته پهن‌برگ در منطقه داراب‌کلا ساری، پیشنهاد می‌شود توجه بیشتری به گونه‌های چوبی با ریشه عمیق، نسبت متناسب طول تاج به طول تنه و همچنین مقاوم در برابر بادهای شدید داشت. https://ceasr.semnan.ac.ir/article_9553_1a91245e5d46eb4fc9480cd88138aad0.pdf

دانشگاه سمنان اقلیم و بوم سازگان مناطق خشک و نیمه خشک 3092-7269 2 1 2025 07 11 Effect of Drought Stress on Water Requirement of Chinaberry (Melia azedarach L.) at Diverse Ages in Two Consecutive Years تأثیر تنش خشکی بر نیاز آبی نهال‌های زیتون تلخ (Melia azedarach L.) در سنین مختلف در دو سال متوالی 105 125 9551 10.22075/ceasr.2024.32776.1026 FA محمد عسگری دانشجوی فقید دکترا، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران محسن جوانمیری پور مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمانشاه، سازمان تحقیقات و آموزش ترویج کشاورزی، کرمانشاه، ایران ,وحید اعتماد دانشیار گروه جنگل‌داری و اقتصاد جنگل، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران خالد احمدآلی استادیار گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، دانشگاه تهران، کرج، ایران احسان عبدی استاد گروه جنگل‌داری و اقتصاد جنگل، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران سلمان زارع استادیار گروه احیای مناطق خشک و کوهستانی، دانشگاه تهران، کرج، ایران Journal Article 2023 12 25 <strong>Background and Objectives: </strong>Water resources are scarce in arid and semi-arid regions, which makes it challenging to allocate them for development of green spaces. This includes public and private green spaces, forests and parks, gardens, and green belts, as water allocation is fiercely competitive with other uses such as agriculture, industry, and even drinking water. In arid areas, using drought-tolerant species is crucial to ensure the sustainability of green spaces.<br /><strong>Materials and Methods:</strong> This study aims to investigate the impact of drought stress on water requirement of Chinaberry plants of different ages in the Robatkarim arid region in Tehran province. The study was conducted using a factorial design scheme with the factors of species type, age, and drought stress. The study design was completely randomized, with 10 replications in two consecutive years. The variables included the species factor (Chinaberry) and the age factor at three different levels (one, three, and five years). The drought stress factor was divided into three levels: mild (0.3), intermediate (0.5), and high (0.7) stress levels, resulting in a total of 9 treatments. For each species, 90 microlysimeters were executed, considering the 10 repetitions. The research process includes the phases of determining irrigation planning, monitoring moisture levels in drought stress levels, measuring the water requirements of the species, calculating the reference evapotranspiration, and vegetation coefficient, and evaluating the effects of different drought stress levels on water requirements. The vegetable factor in this research was Chinaberry species. The volume of large, medium, and small microlysimeters was estimated at 0.016, 0.01, and 0.004 m³, respectively.<br /><strong>Results: </strong>The amount of water consumption in Chinaberry seedlings in the year 2021 and during the growth period of plant and in different applied treatments was: At drought stress of 0.3 (238.9 mm), 0.5 (282.4 mm) and 0.7 (310.03 mm) at age of 1 year; at drought stress of 0.3 (322 mm), 0.5 (374.8 mm) and 0.7 (421.4 mm) at age of 3 years; and at drought stress of 0.3 (471.7 mm), 0.5 (374.8 mm) and 0.7 (421.4 mm) at  age of 5 years. The amount of water consumption in 2022 for the applied drought stress treatments was equal to 233.14, 276.6 and 301.13 mm; 314, 364 and 394 mm; 471.73, 499.1 and 530.73 mm, respectively. Comparison of the mean values of potential evapotranspiration in the studied Chinaberry seedlings under different stresses shows that their mean is significant with a probability of 0.01 in different groups and during the 2021 and 2022. In general, drought regimes affect the water requirement of Chinaberry at different ages.<br /><strong>Conclusion:</strong> It is crucial to consider appropriate drought stress in afforestation plans in arid and semi-arid areas to save water and provide suitable conditions for tree growth and survival. سابقه و هدف: استفاده از گونه‌های سازگار و مقاوم به خشکی در مناطق خشک امری ضروری است. این مطالعه، تأثیر تنش خشکی بر نیاز آبی زیتون تلخ در سنین مختلف در منطقه‌ خشک رباط کریم در استان تهران را مورد بررسی قرار می‌دهد. <br /><br />مواد و روش‌ها: این آزمایش به صورت طرح فاکتوریل با فاکتورهای نوع گونه، سن و تنش خشکی بر پایه بلوک‌های کامل تصادفی در 10 تکرار در دو سال متوالی انجام شد. متغیرها شامل استفاده از فاکتور سن در سطوح یک، سه و پنج ساله و فاکتور تنش خشکی در تنش‌های ملایم (3/0)، متوسط (5/0) و زیاد (7/0) ‌بود که در مجموع، 9 تیمار برای هر گونه و با در نظر گرفتن تعداد 10 تکرار، جمعاً در 90 میکرولایسیمتر انجام گردید. <br /><br />اهداف شامل تعیین برنامه‌ریزی آبیاری، پایش رطوبت در سطوح تنش خشکی و اندازه‌گیری نیاز آبی گونه‌ها، فاز محاسبه تبخیر و تعرق مرجع و ضریب گیاهی و فاز ارزیابی اثرات تنش‌های مختلف خشکی بر نیاز آبی و ضریب گیاهی گونه‌ زیتون تلخ بود.<br /><br />یافته‌ها: میزان مصرف آب در نهال زیتون تلخ در سال 1400، در طول دوره رشد گیاه، در تیمارهای مختلف اعمال شده شامل تیمارهای تنش خشکی 3/0 (9/238 میلی‌متر)، 5/0 (4/282 میلی‌متر) و 7/0 (03/310 میلی‌متر) در سن یک ساله؛ تنش خشکی 3/0 (322 میلی‌متر)، 5/0 (8/374 میلی‌متر) و 7/0 (4/421 میلی‌متر) در سن سه ساله و تنش خشکی 3/0 (7/471 میلی‌متر)، 5/0 (8/374 میلی‌متر) و 7/0 (4/421 میلی‌متر) در سن پنج ساله ‌بود. میزان مصرف آب در سال 1401 برای تیمارهای تنش خشکی اعمال شده به ترتیب برابر با 14/233، 6/276 و 13/301؛ 314، 364 و 394؛ 73/471، 1/499 و 73/530 میلی‌متر بود. مقایسه میانگین مقدار تبخیر- تعرق پتانسیل در نهال‌های زیتون تلخ مورد بررسی در تنش‌های مختلف نشان دهنده معنی‌دار بودن میانگین آنها با احتمال (01/0p≤) در گروه‌های مختلف و طی سال‌های 1400 و 1401 است.<br /><br />نتیجه‌گیری: به طور کلی، رژیم‌های خشکی بر نیاز آبی گونه‌ زیتون تلخ در سنین مختلف تأثیرگذار است. بنابراین، نیاز است که در طرح‌های جنگل‌کاری در مناطق خشک و نیمه‌خشک، تنش خشکی مناسب در نظر گرفته شود تا هم در مصرف آب صرفه‌جویی گردد و هم شرایط مناسب برای رشد و زنده‌مانی این درختان فراهم شود. https://ceasr.semnan.ac.ir/article_9551_c99234838f0c7aaedf45054d92ddfe1b.pdf

دانشگاه سمنان اقلیم و بوم سازگان مناطق خشک و نیمه خشک 3092-7269 2 1 2025 07 11 Development of a Vegetation Sub-Model for Rangeland Suitability Assessment in Apiculture توسعه زیر مدل پوشش گیاهی در تعیین شایستگی مرتع از جنبه زنبورداری 126 137 9620 10.22075/ceasr.2025.26457.1048 FA شهربانو فدائی دانش آموخته کارشناسی ارشد دانشگاه تهران، حسین ارزانی استاد دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران. Journal Article 2024 06 25 <strong>Background and Objective:</strong> This study aims to assess the usability of the rangelands in the Taleghan watershed for beekeeping and to develop a model for evaluating rangeland suitability in this regard. Beekeeping, as a sustainable agricultural activity, not only provides income but also plays an important role in preserving natural resources and reducing grazing pressure on rangelands. Identifying suitable areas for beekeeping and precisely analyzing plant phenology, particularly their flowering periods, are among the key criteria for planning the sustainable development of this industry.<br /><strong>Materials and Methods:</strong> The research methodology involved random sampling across different vegetation types. To this end, 30 one-square-meter plots were established along three 200-meter transects. Rangeland suitability assessment was conducted based on the framework proposed by the Food and Agriculture Organization (FAO, 1991) as a general model. Subsequently, local knowledge and expert insights were incorporated to accurately analyze the factors influencing vegetation suitability for beekeeping. Key vegetation suitability factors were reviewed, and the final suitability map was generated. These factors included flowering duration, composition of nectar- and pollen-producing plants, presence of bee-attracting plants, and appeal of the specific plant species to honeybees.<br /><strong>Results:</strong> The vegetation cover sub-model was defined based on four key criteria: Presence or absence of nectar-producing and pollen-producing plants, percentage composition of nectariferous and polliniferous species relative to the total rangeland vegetation, plant attractiveness classifications, and flowering duration of nectariferous and polliniferous species. The research findings indicated that 80 plant species in the study area serve as forage sources for honeybees. These species vary in attractiveness, nectar or pollen production characteristics, and flowering duration, placing them into distinct ecological classifications. The dominant vegetation of the region’s degraded rangelands consists of these species, which are highly significant for apiculture and represent a potential ecological and economic resource for regional development. The final suitability map analysis revealed that approximately 21% of the study area possesses excellent to good suitability for beekeeping.<br /><strong>Conclusion:</strong> The findings emphasize the necessity of sustainable natural resources management and optimal rangeland utilization, offering valuable insights for regional policymaking. Furthermore, field research results suggest that raising awareness among local communities about the benefits of beekeeping can lead to reduced dependency on livestock farming and more sustainable use of rangelands. Additionally, these results can serve as a foundation for regional policymaking and development of support strategies for expanding beekeeping while conserving natural ecosystems. Considering ecological conditions and adopting integrated suitability evaluation models will be an effective step toward enhancing the beekeeping industry and efficiently managing natural resources. سابقه و هدف: این تحقیق با هدف بررسی قابلیت استفاده از مراتع حوزه آبخیز طالقان برای زنبورداری و توسعه یک مدل ارزیابی شایستگی مراتع در این زمینه انجام شده است. زنبورداری به عنوان یکی از فعالیت‌های پایدار کشاورزی، می‌تواند علاوه بر تأمین درآمد، نقش مهمی در حفظ منابع طبیعی و کاهش فشار دام بر مراتع ایفا کند. تعیین مناطق مستعد زنبورداری و بررسی دقیق فنولوژی گیاهان، به‌ویژه زمان گلدهی آنها، از مهم‌ترین معیارهای برنامه‌ریزی برای توسعه پایدار این صنعت به شمار می‌رود.<br /><br />مواد و روش‌ها: روش تحقیق شامل نمونه‌برداری تصادفی در تیپ‌های مختلف پوشش گیاهی بود. برای این منظور، ۳۰ پلات یک متر مربعی در راستای سه ترانسکت ۲۰۰ متری مستقر گردید. ارزیابی شایستگی مراتع بر اساس روش پیشنهادی سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد FAO 1991 به عنوان یک الگوی کلی انجام شد. سپس با تلفیق دانش بومی و اطلاعات کارشناسی، به تحلیل دقیق عوامل مؤثر بر شایستگی پوشش گیاهی از نظر زنبورداری پرداخته شده و عوامل موثر بر شایستگی پوشش گیاهی بازنگری و نقشه نهایی شایستگی ارائه گردید از جمله این عوامل، طول دوره گلدهی، ترکیب گیاهان شهدزا و گرده‌زا، حضور گیاهان مورد علاقه زنبورعسل و جذابیت گونه‌های گیاهی موجود برای این حشره بود.<br /><br />یافته‌ها: نتایج پژوهش نشان داد که ۸۰ گونه گیاهی در منطقه مورد استفاده زنبورعسل قرار می‌گیرند که از نظر جذابیت، شهدزا یا گرده زا بودن گل و طول دوره گلدهی گیاه در طبقات مختلف قرار دارند، این گونه ها پوشش گیاهی غالب مراتع ضعیف منطقه را تشکیل داده اند که از نظر دامداران برای چرای دام کم‌ارزش محسوب می‌شوند. با این حال، این پوشش گیاهی از نظر زنبورداری دارای اهمیت بالایی بوده و می‌تواند به‌عنوان یک ظرفیت بالقوه برای توسعه اقتصادی و زیست‌محیطی منطقه مورد توجه قرار گیرد. تحلیل نقشه شایستگی نهایی نشان داد که حدود ۲۱ درصد از عرصه تحقیق، دارای شایستگی عالی تا خوب برای زنبورداری است. <br /><br />نتیجه‌گیری: نتایج تحقیق بر ضرورت مدیریت پایدار منابع طبیعی و بهره‌برداری بهینه از مراتع تأکید داشته و می‌تواند در سیاست‌گذاری‌های منطقه‌ای مورد استفاده قرار گیرد. همچنین، یافته‌های تحقیق میدانی نشان می‌دهند که با افزایش آگاهی جوامع محلی درباره فواید زنبورداری، امکان کاهش وابستگی به دامداری و استفاده پایدارتر از مراتع فراهم خواهد شد. علاوه بر این، این نتایج می‌تواند به‌عنوان پایه‌ای برای سیاست‌گذاری‌های منطقه‌ای و تدوین راهبردهای حمایتی در راستای توسعه زنبورداری و حفاظت از اکوسیستم‌های طبیعی مورد استفاده قرار گیرد. توجه به شرایط اکولوژیکی منطقه و به‌کارگیری مدل‌های تلفیقی ارزیابی شایستگی، گامی مؤثر در راستای ارتقای صنعت زنبورداری و مدیریت بهینه منابع طبیعی مقدور خواهد بود. https://ceasr.semnan.ac.ir/article_9620_63e64ea34d3d6823c9430508efd5cee5.pdf

دانشگاه سمنان اقلیم و بوم سازگان مناطق خشک و نیمه خشک 3092-7269 2 1 2025 07 11 Effect of Planting Cupressus sempervirens in the Natural Broadleaf Forests on the Physical and Chemical Properties of the Soil (Case Study: Pilambra Forest of Paresar, Gilan) ارزیابی آلودگی فلزات کروم، سرب، نیکل و روی در مرکز دفن پسماند شهری (مطالعه موردی:جنگل سمسکنده ساری) 138 148 9639 10.22075/ceasr.2025.37176.1046 FA محترم صباغ کارشناس ارشد رشته جنگلداری در مناطق خشک دانشکده کویر شناسی دانشگاه سمنان مریم ملاشاهی استادیار گروه آموزشی جنگلداری مناطق خشک، دانشکده کویرشناسی علیرضا مشکی دانشیار گروه جنگلداری در مناطق خشک، دانشکده کویرشناسی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران Journal Article 2024 04 14 <strong>Background and Objectives:</strong> One of the major challenges in managing the forests is selecting suitable species for afforestation and restoration of degraded areas. Coniferous species such as Cupressus sempervirens have received attention in recent years due to their unique characteristics. On the other hand, conversion of natural broadleaf forests to coniferous forests may cause changes in the physical and chemical properties of the soil. The aim of the present study is to compare the physical and chemical properties of soil in three areas including pure coniferous stand, natural broadleaf stand, and mixed broadleaf and coniferous stand in the Pilembra forest of Paresar, Gilan province. This study was conducted with the aim of making decisions about expanding afforestation with the species Zerbin. Studying soil changes in these areas can provide useful information for improving forest management in the region. Studying soil changes in these areas can provide useful information for improving forest management in the region. Usually, effect of broadleaf or coniferous species on soil properties has been studied separately, but it has been less common to study a pure broadleaf stand and a pure coniferous stand simultaneously alongside a mixed stand of these two species.<br /><strong>Materials and Methods:</strong> The geographical area under the study is located 73 kilometers from Rasht city in Gilan province. The minimum and maximum altitudes above sea level are 80 and 118 meters, respectively, and the average slope of the area is 8 percent. For this study, three linear transects, each 200 meters long with sampling intervals of 10 meters, were established. Sampling was conducted from the soil depth of 15 to 20 cm. The samples were transferred to the laboratory, and after preparation, soil factors such as pH, electrical conductivity (EC), soil texture, available phosphorus and potassium, bulk density, and organic carbon were measured. Duncan and Tukey statistical tests were used to compare the data between the three regions.<br /><strong>Results: </strong>Results of the study indicated that physical and chemical properties of the soil varied significantly across the three regions. The soil pH was highest in the broadleaf region and lowest in the needleleaf region. Electrical conductivity (EC) in the mixed region was intermediate between the other two regions. Bulk density also showed a significant difference across the three regions. The organic matter content was similar in the needleleaf and mixed regions, while the lowest potassium content was observed in the mixed region. Additionally, the highest phosphorus content was found in the mixed region, and the lowest was recorded in the needleleaf region. The nitrogen content was highest in the broadleaf region, whereas the lowest was observed in the mixed region. In terms of soil texture composition, the clay percentage was higher in the broadleaf region compared to the other two regions, while the sand percentage was highest in the needleleaf region.<br /><strong>Conclusion:</strong> According to the results obtained in this study, it can be said that pure coniferous planting has a negative impact on the soil of the research area, but its impact is desirable and acceptable when mixed with broadleaf forest. It should be noted that other indicators, in addition to this research topic, such as ecosystem conditions, regional plant competition, presence of pests and natural disasters, forest economics and environmental actions, as well as the discussion of water exchange, should be considered in order to provide a more precise opinion on how to plant the Zerbin species. سابقه و هدف: مراکز دفن زباله به عنوان محل انباشت پسماندهای مختلف، می‌توانند به منابع آلودگی خاک و آب‌های زیرزمینی تبدیل شوند.شیرابه زباله موجود در محل دفن سماندهای شهری، پساب بسیار سمی و خطرناکی است که به عنوان منبع بالقوه آبوده شناخته می شود. فلزات سنگین از جمله مهم‌ترین آلاینده‌های موجود در این شیرابه ها هستند که به دلیل سمیت بالا و ماندگاری طولانی در محیط زیست، تهدیدی جدی برای سلامت انسان و اکوسیستم به شمار می آیند. تحقیق حاضر با هدف بررسی غلظت فلزات سنگین کروم، سرب، نیکل و روی در شیرابه زباله واقع در مرکز دفن سمسکنده ساری را دارد. <br /><br />مواد و روشها: زیستگاه سمسکنده در حاشیه جنوبی جاده ساری به نکا در استان مازندران قرار دارد و مساحتی بالغ بر 1041 هکتار را در بر می گیرد. این منطقه عمدتاً با اکوسیستم های جنگلی متنوع مشخص می شود. این منطقه طیف وسیعی از گونه‌های درختی و درختچه‌ای از جمله بلوط، آزاد (بادام)، گلپر، افرا، توسکا، کاج اروپایی، علف شیر، ممرز، خاکستر سیاه و سفید، خرزهره، آلو وحشی را پشتیبانی می‌کند. هدف از انجام این تحقیق، بررسی غلظت فلزات آلاینده مهمی چون سرب،‏‎ ‎نیکل،‎ ‎روی،‎ ‎کروم درشیرابه بعنوان یک منبع آلاینده عمده بر خاک و گونه های درختی منطقه دفن زباله ساری(سمسکنده ) است. بدین منظور 6 ایستگاه نمونه گیری در طول در طول آبراهه ای که از مرکز دفن تا داخل جنگل امتداد دارد در نظر گرفته شد. در هر ایستگاه سه نقطه برداشت در نظر گرفته شد. نقطه اول نمونه گیری از خاک در عمق 10سانتی متر از کف کانال آبی که شیرابه ‏در آن جریان دارد، نقطه دوم در فاصله کمتر از 10 متری از کانال بوده و نقطه سوم در فاصله بیشتر از 10 متری از مرکز کانال، یک نمونه از عمق 10 سانتی متر تهیه گردید.<br /><br />یافته‌ها: نتایج بررسی ها نشان داد که بیشترین میزان غلظت هر 4 عنصر مورد بررسی به جز عنصر روی در ایستگاه شماره 2 و به میزان کروم ppm 14/55 ، سرب ppm 51/33 ، نیکل ppm 32/55 و روی ppm 12/82 بدست آمد. به تدریج با فاصله از مرکز دفن از غلظت ها کاسته شد. هم چنین بیشترین غلظت در سه نقطه مورد مطالعه در کف کانال و برابر کروم ppm 59/57 ، سرب ppm 93/28 ، نیکل ppm 67/49 و روی ppm 08/99 بدست آمد. <br /><br />نتیجه‌گیری: نتایج تحقیق حاضر نشان داد که غلظت عناصر مورد مطالعه در تمامی موارد بالاتر از حد استاندارد بوده و نشان از میزان آلودگی بالای این منطقه دارد. https://ceasr.semnan.ac.ir/article_9639_059ae51e8a5445defdd60155237c6996.pdf

دانشگاه سمنان اقلیم و بوم سازگان مناطق خشک و نیمه خشک 3092-7269 2 1 2025 07 11 Evaluation of Long-Term Temperature and Precipitation Changes in 22 Cities of Iran over Six Decades (1958–2017) ارزیابی تغییرات بلندمدت دما و بارش در ۲۲ شهر ایران طی شش دهه (1337–1396) 149 174 9629 10.22075/ceasr.2025.37336.1047 FA آزاده سلطانی ایدغمیشی دانشجوی دکتری مدیریت و کنترل بیابان، دانشکده کویر شناسی،دانشگاه سمنان، ایران رضا شاهنده گروه مدیریت مناطق خشک، دانشکده کویرشناسی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران Journal Article 2024 04 06 <strong>Background and Objectives:</strong> Climate change, as one of the major environmental challenges of the 21st century, has significantly altered global temperature and precipitation patterns, particularly in arid and semi-arid regions. Due to Iran’s unique geographical location and diverse climatic conditions, it has experienced noticeable and concerning changes in its climate parameters over the recent decades. The main objective of this study is to conduct a comprehensive assessment of long-term trends in annual and seasonal temperature and precipitation in 22 selected cities across Iran over a 60-year period (1958–2017), and to analyse the underlying climatic patterns using robust statistical approaches.<br /><strong>Materials and Methods: </strong>In this study, annual mean temperature and precipitation data were collected from meteorological stations in 22 selected cities across the country. The cities were selected to ensure maximum representation of Iran’s climatic diversity, ranging from the arid central regions to the humid northern and semi-arid western and southern areas. This geographical diversity allows for a more comprehensive analysis of climate variability across the nation. To detect climate trends, non-parametric statistical methods were employed, including the Mann–Kendall test to evaluate trend significance and the Sen’s slope estimator to quantify the rate of change. Furthermore, the study period was divided into two 30-year intervals (1958–1987 and 1988–2017) to enable a more precise comparison of long-term climate changes over time.<br /><strong>Results: </strong>The results indicated that most cities experienced a statistically significant increase in annual temperature. In some areas, such as Mashhad, Tehran, and Sanandaj, the increase exceeded 1.5 °C. Conversely, cities like Bandar Abbas, Zanjan, and Shahrekord showed a relative cooling trend. The most notable temperature increases were observed during spring and summer. Regarding precipitation, over half of the studied cities experienced substantial declines in annual rainfall, including Tabriz (more than 22% decrease) and Kermanshah (over 50 mm reduction). However, cities such as Isfahan and Shiraz exhibited slight increases in precipitation. Seasonal analysis revealed that winter precipitation showed a declining trend in most regions, which may have serious environmental and social implications.<br /><strong>Conclusion: </strong>The prevailing climatic trend in Iran over the past six decades is characterized by significant warming accompanied by declining precipitation in many regions. These changes can have numerous negative impacts, such as increased drought frequency, reduced water availability, agricultural stress, and a rise in natural hazards. The findings highlight the urgent need for targeted planning and implementation of adaptive strategies, including integrated water resources management, adoption of climate-resilient agricultural practices, and strengthening the resilience of vulnerable areas. It is also recommended that future studies focus on long-term predictive modeling and regional analyses to gain deeper insights into the evolving climate dynamics of the country. سابقه و هدف: تغییرات اقلیمی به‌عنوان یکی از چالش‌های مهم زیست‌محیطی قرن حاضر، الگوهای بارش و دمای کره زمین را به‌ویژه در مناطق خشک و نیمه‌خشک با نوسانات قابل توجهی مواجه کرده است. ایران به‌دلیل موقعیت جغرافیایی خاص و اقلیم متنوع، طی دهه‌های اخیر تغییرات محسوس و نگران‌کننده‌ای را در پارامترهای اقلیمی خود تجربه کرده است. هدف از این پژوهش، بررسی جامع روندهای بلندمدت دما و بارش سالانه و فصلی در ۲۲ شهر منتخب ایران طی دوره ۶۰ ساله (۱۹۵۸ تا ۲۰۱۷) و تحلیل الگوهای اقلیمی مؤثر در تغییرات مشاهده‌شده با استفاده از رویکردهای آماری معتبر است.<br /><br />مواد و روش‌ها: در این مطالعه، داده‌های میانگین سالانه دما و بارش از ایستگاه‌های هواشناسی ۲۲ شهر منتخب در سراسر کشور گردآوری شد. این شهرها با هدف پوشش‌دهی حداکثری تنوع اقلیمی ایران انتخاب شده‌اند، به‌طوری‌که از مناطق خشک مرکزی تا نواحی مرطوب شمالی و نیمه‌خشک غربی و جنوبی را دربرمی‌گیرند. این تنوع جغرافیایی امکان تحلیل جامع‌تری از تغییرات اقلیمی در کشور را فراهم می‌سازد. برای تحلیل روند تغییرات اقلیمی، از روش‌های آماری ناپارامتری شامل آزمون من–کندال برای بررسی معناداری روندها و برآوردگر شیب سن برای محاسبه شدت تغییرات استفاده شد. همچنین، برای بررسی دقیق‌تر، دوره مطالعه به دو بازه زمانی ۳۰ ساله (۱۹۵۸–۱۹۸۷ و ۱۹۸۸–۲۰۱۷) تقسیم شد تا بتوان تغییرات اقلیم در بازه‌های بلندمدت را با دقت بیشتری مقایسه و ارزیابی کرد.<br /><br />یافته‌ها: نتایج نشان داد که روند افزایش دمای سالانه در بیشتر شهرهای کشور معنادار بوده و در برخی مناطق نظیر مشهد، تهران و سنندج میزان افزایش دما بیش از ۱.۵ درجه سلسیوس گزارش شد. در مقابل، در شهرهایی نظیر بندرعباس، زنجان و شهرکرد روند دما کاهش نسبی داشته است. بیشترین افزایش دما عمدتاً در فصل بهار و تابستان مشاهده شد. از نظر بارندگی، بیش از نیمی از شهرهای مورد بررسی کاهش قابل توجهی را در بارش سالانه تجربه کرده‌اند، از جمله تبریز (کاهش بیش از ۲۲ درصد) و کرمانشاه (بیش از ۵۰ میلی‌متر کاهش). بااین‌حال، در برخی شهرها مانند اصفهان و شیراز روند بارندگی افزایشی بوده است. تحلیل فصلی نشان داد بارندگی زمستانه در اغلب مناطق روند کاهشی داشته و این کاهش می‌تواند پیامدهای زیست‌محیطی و اجتماعی جدی در پی داشته باشد.<br /><br />نتیجه‌گیری: الگوی غالب اقلیمی در ایران طی ۶۰ سال اخیر، گرمایش قابل توجه به‌همراه کاهش بارندگی در بسیاری از مناطق بوده است. این تغییرات می‌توانند اثرات منفی متعددی نظیر افزایش خشکسالی، کاهش منابع آبی، تنش در کشت محصولات زراعی و افزایش بروز مخاطرات طبیعی را به همراه داشته باشند. نتایج این پژوهش بر ضرورت برنامه‌ریزی دقیق و اجرای سیاست‌های انطباقی نظیر مدیریت یکپارچه منابع آب، بهره‌گیری از شیوه‌های کشاورزی مقاوم به تغییرات اقلیمی، و تقویت ظرفیت تاب‌آوری مناطق آسیب‌پذیر تأکید دارد. همچنین پیشنهاد می‌شود مطالعات آتی با تمرکز بر مدل‌های پیش‌بینی بلندمدت و تحلیل‌های منطقه‌ای انجام گیرد تا ابعاد دقیق‌تری از تغییرات اقلیمی در کشور آشکار گردد. https://ceasr.semnan.ac.ir/article_9629_87aa6862056cbe50ae358708b029c310.pdf

دانشگاه سمنان اقلیم و بوم سازگان مناطق خشک و نیمه خشک 3092-7269 2 1 2025 07 11 Site Selection and Zoning of Tourism Camps Using Meteorological Parameters (Case Study: Sabzevar City) مکان‌یابی و پهنه‌بندی کمپ‌های گردشگری با استفاده از عوامل آب و هوایی (مطالعه موردی: شهر سبزوار) 175 194 9675 10.22075/ceasr.2025.35562.1034 FA زهرا اسحاقی دانشکده کویرشناسی، دانشگاه سمنان، هایده آراء گروه آموزشی مناطق خشک و بیابانی، دانشکده کویرشناسی، دانشگاه سمنان محمدکیا کیانیان دانشکده کویرشناسی، دانشگاه سمنان، Journal Article 2024 07 07 <strong>Background and Objectives: </strong><br />Natural attractions and diverse geographical climates have provided significant economic benefits to human society. However, these alone are not sufficient to foster the growth and development of the tourism industry, as their successful exploitation requires creation of specific conditions, which depend on the stability of the tourism sector. Sabzevar, located along the route of more than 20 million pilgrims traveling to the Razavi shrine, faces a challenge: despite the large flow of travelers, the city lacks the necessary facilities, and its tourism potential remains largely untapped. As a result, many travelers pass through this historic city without stopping. The main objective of this research is to examine the impact of establishing a tourist campsite on the order of travelers, their length of stay, and their satisfaction in Sabzevar, as well as to identify the most suitable location for such a campsite.<br /> <br /><strong>Materials and Methods: </strong>In this study, the best location for a tourist campsite in Sabzevar was identified using Analytical Hierarchy Process (AHP) in a GIS environment. To achieve the research's primary goal, criteria such as climatic comfort, land use, elevation, slope direction and percentage, distance from faults, rivers, roads, service centers, settlements, and population density were identified and extracted from available resources. The second step involved extracting these criteria layers using Google Earth and Remote Sensing software. Data processing included converting vector layers into raster format and assigning weights to the criteria based on their importance (on a scale from very high = 9, high =7, medium = 5, low = 3, to very low= 1). The weights were determined by consulting 20 experienced experts in the field. Finally, using the overlay method and weighted sum analysis, the study area was categorized into three zones based on its potential for ecotourism camping.<br /> <br /><strong>Results: </strong>The findings revealed that the best time to visit Sabzevar in terms of climatic comfort is during the spring, which accounted for 48% of the data. The study also identified the types of camps used by tourists in the region, with most preferring gazebos. Three potential locations for the establishment of a tourist campsite were identified: Location A (west of the city) with a score of 52.9% as the most suitable, Location B with a score of 35.9%, and Location C with a score of 11.7%. Additionally, 34% of travelers expressed a very high need for a campsite in the city, 35% felt the need to a high degree, 24% to an average degree, and approximately 7.5% to a low or very low degree. The assessment of services required by tourists and travelers in Sabzevar indicated that they were inadequate, which could significantly impact their length of stay. Moreover, travelers identified the most critical weaknesses as the city’s existing infrastructure, especially in passenger service centers, including accommodations and related services.<br /> <br /><strong>Conclusion:</strong> Given Sabzevar’s location as a transit point for travelers heading to Mashhad, the areas near major communication routes with adequate infrastructure are the most suitable for the construction of tourist campsites. Ensuring security in these areas is crucial for achieving ecotourism objectives. Additionally, private sector involvement in establishing tourist campsites, providing investment opportunities, and developing sports and cultural facilities at the campsites can play a key role in attracting more travelers. سابقه و هدف: وجود جاذبه‌های طبیعی و اقلیم‌های مختلف جغرافیایی سرمایه‌های ارزشمندی در زمینه اقتصادی برای جامعه انسانی به ارمغان آورده است، که به تنهایی عنصر کافی جهت رشد و توسعه صنعت گردشگری به حساب نمی‌آیند و بهره برداری از آنها مستلزم ایجاد شرایط مختلفی است، که وابسته به ثبات بخش گردشگری می‌باشند. سبزوار در مسیر عبور بیش از 20 میلیون زائر حرم رضوی است، اما به دلیل نبود امکانات و همچنین ناشناخته ماندن ظرفیت‌های گردشگری، این مسافران و گردشگران بدون هیچ توقفی از این شهر تاریخی عبور می‌کنند. لذا هدف از این پژوهش، بهره‌گیری از پتانسیل‌های گردشگری شهر سبزوار به منظور مکان‌یابی مناسب‌ترین پهنه جهت احداث کمپینگ گردشگری است. <br /><br />مواد و روش‌ها: در این پژوهش با بهره‌گیری از تحلیل سلسله مراتبی (AHP) در محیطGIS ، بهترین مکان جهت احداث کمپینگ گردشگری در شهرستان سبزوار انتخاب گردید. برای دستیابی به هدف اصلی پژوهش، با بررسی منابع مختلف و شرایط در منطقه، معیارهای آسایش اقلیمی، کاربری اراضی، طبقات ارتفاعی، جهت و درصد شیب، فاصله از گسل، فاصله از رودخانه، فاصله از جاده، فاصله از مراکز خدماتی، فاصله از سکونتگاه و آّبادی و مراکز خدماتی شناسایی و استخراج گردید. در مرحله بعد، لایه‌های معیارهای فوق از نرم‌افزار گوگل ارث و ینجش از دور استخراج گردید. سپس، پردازش داده‌ها از جمله تبدیل لایه‌های وکتوری به رستری، وزن‌دهی به معیارها (در پنج طبقه اهمیت بسیارزیاد = با ارزش 9، زیاد= 7، متوسط=5، کم=3 و بسیارکم=1) انجام گرفت. برای وزن‌دهی به لایه‌های استفاده شده از نظر 20 کارشناس باتجربه مرتبط با موضوع، استفاده گردید. در پایان با استفاده از روش همپوشانی (overlay) و مجموع وزن‌ها (weighted sum)، محدوده‌ی مطالعه از نظر استعداد اکوکمپ گردشگری در سه طبقه پهنه‌بندی شده است. <br /><br />یافته‌ها: با توجه به نتایج، مشخص شد، که بهترین زمان برای مسافرت به شهر سبزوار از نظر آسایش اقلیمی، فصل بهار بوده، که میزان آن برابر با 48 درصد است. مدل و انواع کمپ‌های مورد استفاده توسط گردشگران در منطقه آورده شده است، که بیشترین مربوط به آلاچیق است. سه محدوده مستعد جهت ایجاد کمپینگ گردشگری به ترتیب شامل مکان الف واقع در غرب شهرستان با کسب امتیاز 52.9 درصد به‌عنوان بهترین موقعیت، مکان ب، با امتیاز 35.9 درصد و مکان ج با 11.7 درصد مشخص گردیدند. همچنین، 34 درصد از مسافران نیاز به احداث کمپ در شهر را در حد بسیار زیاد، 35 درصد در حد زیاد، 24 درصد در حد متوسط و حدود 7.5 درصد کم و بسیار کم احساس کرده‌اند. میزان خدمات لازم برای گردشگران و مسافران در شهر سبزوار نامناسب و نامطلوب ارزیابی شده است، که این امر می‌تواند در ماندگاری در شهر سبزوار اثر بسیار قابل ملاحظه‌ای می‌تواند داشته باشد. همچنین، مسافران اعتقاد داشتند، بیشترین ضعف در قسمت زیرساخت‌های موجود در شهر سبزوار و همچنین ضعف در مراکز خدماتی مسافر مثل اقامتگاه و خدمات مربوط به آن می‌باشد. <br /><br /><br /><br />نتیجه‌گیری: با توجه به موقعیت بین راهی شهر سبزوار در جهت گذر به شهر مشهد به نظر می-رسد، مناطق نزدیک به راه های ارتباطی و دارای زیرساخت مناسب، بهترین مکان جهت احداث کمپینگ گردشگری در شهر سبزوار می‌باشند. فراهم نمودن امنیت در مناطق گردشگری، اولین گام برای تحقق اهداف اکوتوریستی است. همچنین، شرکت‌دادن بخش خصوصی در زمینه‌ی تاسیس کمپینگ گردشگری، فراهم نمودن امکان سرمایه‌گذاری برای سرمایه گذاران، ایجاد امکانات ورزشی و فرهنگی در کمپینگ می‌تواند در جذب مسافر تاثیرگذار باشد. https://ceasr.semnan.ac.ir/article_9675_883ce8050dc9ce7e06866ef9ad9feda7.pdf

دانشگاه سمنان اقلیم و بوم سازگان مناطق خشک و نیمه خشک 3092-7269 2 1 2025 07 11 Effect of Planting Cupressus sempervirens in the Natural Broadleaf Forests on the Physical and Chemical Properties of the Soil (Case Study: Pilambra Forest of Paresar, Gilan) تأثیرکاشت سوزنی برگ زربین در جنگل‌های طبیعی پهن برگ بر خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک (تحقیق موردی: جنگل پیلمبرا پره سر گیلان) 195 210 9685 10.22075/ceasr.2025.37155.1043 FA احمد مظاهری فارغ اتحصیل کارشناسی ارشد دانشکده کویر شناسی علیرضا مشکی دانشیار گروه جنگلداری در مناطق خشک، دانشکده کویرشناسی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران هومن روانبخش عضو هیئت علمی موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور محمد کیا کیانیان دانشکده کویر شناسی دانشگاه سمنان Journal Article 2024 07 14 <strong>Background and Objectives:</strong> One of the major challenges in managing the forests is selecting suitable species for afforestation and restoration of degraded areas. Coniferous species such as Cupressus sempervirens have received attention in recent years due to their unique characteristics. On the other hand, conversion of natural broadleaf forests to coniferous forests may cause changes in the physical and chemical properties of the soil. The aim of the present study is to compare the physical and chemical properties of soil in three areas including pure coniferous stand, natural broadleaf stand, and mixed broadleaf and coniferous stand in the Pilembra forest of Paresar, Gilan province. This study was conducted with the aim of making decisions about expanding afforestation with the species Zerbin. Studying soil changes in these areas can provide useful information for improving forest management in the region. Studying soil changes in these areas can provide useful information for improving forest management in the region. Usually, effect of broadleaf or coniferous species on soil properties has been studied separately, but it has been less common to study a pure broadleaf stand and a pure coniferous stand simultaneously alongside a mixed stand of these two species.<br /><strong>Materials and Methods:</strong> The geographical area under the study is located 73 kilometers from Rasht city in Gilan province. The minimum and maximum altitudes above sea level are 80 and 118 meters, respectively, and the average slope of the area is 8 percent. For this study, three linear transects, each 200 meters long with sampling intervals of 10 meters, were established. Sampling was conducted from the soil depth of 15 to 20 cm. The samples were transferred to the laboratory, and after preparation, soil factors such as pH, electrical conductivity (EC), soil texture, available phosphorus and potassium, bulk density, and organic carbon were measured. Duncan and Tukey statistical tests were used to compare the data between the three regions.<br /><strong>Results: </strong>Results of the study indicated that physical and chemical properties of the soil varied significantly across the three regions. The soil pH was highest in the broadleaf region and lowest in the needleleaf region. Electrical conductivity (EC) in the mixed region was intermediate between the other two regions. Bulk density also showed a significant difference across the three regions. The organic matter content was similar in the needleleaf and mixed regions, while the lowest potassium content was observed in the mixed region. Additionally, the highest phosphorus content was found in the mixed region, and the lowest was recorded in the needleleaf region. The nitrogen content was highest in the broadleaf region, whereas the lowest was observed in the mixed region. In terms of soil texture composition, the clay percentage was higher in the broadleaf region compared to the other two regions, while the sand percentage was highest in the needleleaf region.<br /><strong>Conclusion:</strong> According to the results obtained in this study, it can be said that pure coniferous planting has a negative impact on the soil of the research area, but its impact is desirable and acceptable when mixed with broadleaf forest. It should be noted that other indicators, in addition to this research topic, such as ecosystem conditions, regional plant competition, presence of pests and natural disasters, forest economics and environmental actions, as well as the discussion of water exchange, should be considered in order to provide a more precise opinion on how to plant the Zerbin species. سابقه و هدف: جنگل‌های هیرکانی، از مهم‌ترین رویشگاه‌های طبیعی ایران به‌شمار می‌روند و مدیریت پایدار آن‌ها از جنبه‌های اکولوژیکی و اقتصادی اهمیت بالایی دارد. یکی از چالش‌های اصلی در مدیریت این جنگل‌ها، انتخاب گونه‌های مناسب برای جنگل‌کاری و احیای مناطق تخریب‌شده است. گونه‌های سوزنی‌برگ مانند زربین به دلیل ویژگی‌های خاص خود در سال‌های اخیر مورد توجه قرار گرفته‌اند. از سوی دیگر، تغییر کاربری جنگل‌های طبیعی پهن‌برگ به جنگل‌های سوزنی‌برگ ممکن است تغییراتی در خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک ایجاد کند. بنابراین، بررسی تأثیر جنگل‌کاری با گونه زربین بر خصوصیات خاک مناطق جنگلی ضروری است. هدف از اجرای این پژوهش، مقایسه خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک در سه ناحیه شامل منطقه دست‌کاشت سوزنی‌برگ، منطقه طبیعی پهن‌برگ و ناحیه نواری ادغام سوزنی‌برگ و پهن‌برگ جنگل هیرکانی است. این تحقیق با هدف تصمیم‌گیری در مورد گسترش جنگل‌کاری با گونه زربین انجام شده است. بررسی تغییرات خاک‌شناسی در این نواحی می‌تواند اطلاعات مفیدی برای بهبود مدیریت جنگل‌های منطقه ارائه دهد.<br /><br />مواد و روش‌ها: برای این تحقیق، سه ترانسکت خطی، هر یک به طول ۲۰۰ متر و با فواصل قطع نمونه ۱۰ متر از یکدیگر، تعیین شد. نمونه‌برداری از عمق ۱۵ تا ۲۰ سانتی‌متری خاک صورت گرفت. نمونه‌ها به آزمایشگاه منتقل شده و پس از آماده‌سازی، فاکتورهای خاکی شامل اسیدیته (pH)، هدایت الکتریکی (EC)، بافت خاک، میزان فسفر و پتاسیم قابل جذب، چگالی ظاهری و کربن آلی اندازه‌گیری شدند. برای مقایسه داده‌های بین سه ناحیه، از آزمون‌های آماری دانکن و توکی استفاده شد.<br /><br />یافته‌ها: نتایج تحقیق نشان داد، که خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک در سه ناحیه مورد بررسی تفاوت‌های معناداری دارند. میزان pH خاک در منطقه پهن‌برگ بیشترین مقدار و در ناحیه سوزنی‌برگ کمترین مقدار را داشت. هدایت الکتریکی (EC) در ناحیه آمیخته در حد واسط دو منطقه دیگر بود. جرم مخصوص ظاهری نیز تفاوت معناداری در سه منطقه نشان داد. درصد مواد آلی در ناحیه سوزنی‌برگ و آمیخته نزدیک به هم بود و کمترین مقدار پتاسیم در ناحیه آمیخته مشاهده شد. همچنین، بیشترین مقدار فسفر در ناحیه آمیخته و کمترین مقدار آن در ناحیه سوزنی‌برگ ثبت شد. میزان نیتروژن خاک در ناحیه پهن‌برگ بیشترین مقدار را داشت، در حالی که در ناحیه آمیخته کمترین مقدار مشاهده شد. از نظر ترکیب بافت خاک، درصد رس در ناحیه پهن‌برگ بالاتر از دو منطقه دیگر بود، در حالی که درصد شن در ناحیه سوزنی‌برگ بیشترین مقدار را داشت.<br /><br />نتیجه‌گیری: به‌طور کلی، ناحیه آمیخته از نظر خاک‌شناسی وضعیت مطلوبی داشته و خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک آن مشابه جنگل طبیعی منطقه است. بر اساس این نتایج، پیشنهاد می‌شود که جنگل‌کاری با گونه سوزنی‌برگ زربین در برنامه‌های توسعه منابع طبیعی کشور قرار گیرد، اما به‌صورت آمیخته با گونه‌های پهن‌برگ منطقه انجام شود تا از اثرات منفی احتمالی بر خصوصیات خاک جلوگیری شود.<br />نوع مقاله:<br />مقاله کامل علمی- پژوهشی<br /><br />تاریخ دریافت: <br />تاریخ پذیرش: <br /><br />واژه‌های کلیدی:<br />خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک، جنگل پهن برگ، زربین، گیلان. https://ceasr.semnan.ac.ir/article_9685_ebde41b82d78a51e5e07f58d82360790.pdf